نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 2- گروه مهندسی سیستمهای کشاورزی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران
2 1-2-5 گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد سلامی، تهران، ایران
3 3. گروه مهندسی مکانیک، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران
چکیده
فرسودگی ناوگان کمباین‌های برداشت غلات در ایران، علاوه بر افزایش هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری، موجب افزایش تلفات برداشت، کاهش ظرفیت و بهره‌وری عملیات و کاهش قابلیت اطمینان ماشین‌آلات می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارائه و ارزیابی یک الگوی تصمیم‌گیری چندمعیاره برای انتخاب بهترین گزینه جایگزینی کمباین‌های فرسوده انجام شد. ابتدا با مطالعه منابع علمی و بهره‌گیری از نظر ۱۵ خبره حوزه مکانیزاسیون و اقتصاد کشاورزی، شاخص‌های مؤثر شناسایی و با روش دلفی غربال شدند. سپس وزن‌دهی شاخص‌ها با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتبی فازی (FAHP) انجام و چهار گزینه شامل کمباین ایرانی نو، خارجی نو، دست‌دوم خارجی و تعمیر اساسی با تکنیک TOPSIS رتبه‌بندی شدند. نتایج نشان داد ابعاد فنی (۰٫۳۲۶) و اقتصادی (۰٫۲۶۱) بیشترین اهمیت را دارند و نرخ تلفات برداشت (وزن جهانی ۰٫۱۴۱) مهم‌ترین شاخص شناسایی شد. رتبه‌بندی گزینه‌ها نشان داد کمباین خارجی نو (شاخص شباهت ۰٫۶۷۳)، کمباین ایرانی نو (۰٫۵۱۵)، کمباین دست‌دوم خارجی (۰٫۴۰۵) و تعمیر اساسی (۰٫۲۵۸) به‌ترتیب در رتبه‌های اول تا چهارم قرار گرفتند. تحلیل حساسیت، پایداری رتبه‌بندی را تأیید کرد. بر اساس یافته‌ها، تصمیم‌گیری برای نوسازی ناوگان باید مبتنی بر عملکرد فنی، تلفات برداشت، هزینه‌های چرخه عمر و قابلیت اطمینان باشد؛ نه صرفاً سن ماشین یا هزینه اولیه خرید. الگوی پیشنهادی می‌تواند ابزاری کارآمد برای سیاست‌گذاری نوسازی ناوگان و انتخاب گزینه مناسب در سطح بهره‌برداران باشد.
کلیدواژه‌ها
)