نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
گروه مهندسی سیستم های هوشمند کشاورزی، دانشکده کشاورزی، منابع طبیبعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی تأثیر توسعه فنی مکانیزاسیون برنج بر تقاضای انرژی در استانهای گیلان، مازندران و گلستان طی سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲ میپردازد. دادهها با روش تحلیل پوششی دادهها (DEA-BCC) برای محاسبه کارایی انرژی و مدل دادههای تابلویی پویا (System-GMM) برای تخمین روابط استفاده شدند. نتایج نشان داد میانگین کارایی فنی خالص در گلستان (۰٫۹۲) بیشتر از مازندران (۰٫۸۵) و گیلان (۰٫۸۱) است. بیشترین انرژی ورودی مربوط به گلستان (۷۷۶۸۵ مگاژول در هکتار) و کمترین مربوط به گیلان (۳۴۱۸۸ مگاژول در هکتار) بود. مدل GMM وجود رابطه U معکوس بین سطح مکانیزاسیون و شدت انرژی را تأیید کرد. در گلستان، افزایش مکانیزاسیون تا آستانه ۳٫۶ اسببخار در هکتار باعث کاهش شدت انرژی شد، اما در گیلان به دلیل پراکندگی اراضی و سهم کمتر فناوری نوین، افزایش مکانیزاسیون با افزایش شدت انرژی همراه بود. کشش قیمتی تقاضای انرژی در گیلان (۰٫۱۳) بیشتر از گلستان (۰٫۰۸) برآورد شد. در هر سه استان، کارایی انرژی مهمترین عامل کاهش دهنده شدت انرژی بود. نتیجه نهایی آنکه اثر توسعه فنی مکانیزاسیون بر تقاضای انرژی به شرایط منطقهای، سطح فناوری ناوگان، ساختار بهرهبرداری و کارایی مدیریتی وابسته است. بنابراین سیاستهای توسعه مکانیزاسیون برنج باید متناسب با ویژگیهای فنی و ساختاری هر استان طراحی شوند
کلیدواژهها
)