عادل واحدی
چکیده
انرژی به شکلهای مختلف در صنعت پرورش گاو شیری استفاده میشود و در فرآیند تولید شیر به دلایل مختلف هدر میرود. دامداران با بهکارگیری روشهای مختلف تولید، در کارایی انرژی واحد تولیدیشان نقش اساسی دارند. این تحقیق در سال 1403 در استان تهران به انجام رسید و هدف آن تعیین شاخصهای انرژی مصرفی، شناسایی واحدهای کارا و ناکارای پرورش ...
بیشتر
انرژی به شکلهای مختلف در صنعت پرورش گاو شیری استفاده میشود و در فرآیند تولید شیر به دلایل مختلف هدر میرود. دامداران با بهکارگیری روشهای مختلف تولید، در کارایی انرژی واحد تولیدیشان نقش اساسی دارند. این تحقیق در سال 1403 در استان تهران به انجام رسید و هدف آن تعیین شاخصهای انرژی مصرفی، شناسایی واحدهای کارا و ناکارای پرورش گاو شیری بهمنظور بالابردن کارایی واحدهای تولیدی به حداکثر، و تعیین مقدار انرژی قابل ذخیرهشدن حاصل از بهینهسازی مصرف انرژی بود. اطلاعات به روش پرسشنامهای و مطالعات اسنادی و نمونهگیری بهصورت تصادفی از واحدهای مختلف گاوداری شیری جمعآوری و کلیه فعالیتها یادداشتبرداری شد. انرژی نهادهها شامل نیروی کار، ماشین و تجهیزات، سوخت، الکتریسیته، جیرۀ غذایی دام (یونجه، ذرت سیلویی، کنسانتره و کاه گندم)، ساختمان و تأسیسات و انرژی ستاندهها شامل شیر، گوشت و کود گاوی تولید شده محاسبه شد. شاخصهای انرژی شامل افزودۀ خالص انرژی، کارایی انرژی مصرفی، بهرهوری انرژی و شدت انرژی تعیین شد. با رویکرد تحلیل پوششی دادهها کارایی انرژی دامداریهای گاو شیری مورد مطالعه تعیین و میزان بهینهسازی مصرفانرژی در واحدهای ناکارا و کل انرژی قابل صرفهجویی مشخص گردید. نتایج تحقیق نشان داد مقدارکل انرژی ورودی 75/193690 مگاژول بهازای هر رأس دام است و بیشترین سهم انرژی نهادههای مصرفی را خوراک دام با 96/76 درصد دارد. در بین خوراکهای عمدۀ مصرفی گاو شیری، کنسانتره، یونجه، ذرت و کاه گندم بهترتیب 99/32، 68/27، 8/13 و 48/2 درصد از کل انرژی مصرفی داشتند. مقدار کل انرژی ستانده 482/36886 مگاژول بهازای هر رأس دام به دست آمد که بیشترین سهم را شیر تولیدی با 02/87 درصد از کل انرژی ستانده داشت. کارایی مصرف انرژی، خالص انرژی، بهرهوری انرژی و شدت انرژی بهترتیب 19/0، 272/156804- مگاژول بهازای هر رأس دام، 086/0 کیلوگرم بر مگاژول و 636/11 مگاژول بر کیلوگرم تعیین گردید. میانگین کارایی فنی، کارایی فنی خالص و کارایی مقیاس برای گاوداریهای شیری استان تهران بهترتیب 892/0، 931/0 و 958/0 محاسبه شد. میانگین انرژی هدف در گاوداریهای شیری استان تهران 15/129764 مگاژول بهازای هر رأس دام تعیین شد. یافتههای تحقیق نشان داد با بهینهسازی مصرف انرژی در دامداریهای ناکارای گاو شیری استان تهران بهطور متوسط 53/63926 مگاژول بهازای هر رأس دام میتوان صرفهجویی انرژی داشت و کارایی مصرف انرژی و بهرهوری انرژی را بهترتیب به 284/0 و 128/0 کیلوگرم بر مگاژول ارتقا داد.